แบตลิเธียมฟอสเฟต โซล่าเซลล์

แบตเตอรี่ลิเธียมฟอสเฟต

ข้อดี

  • ราคาถูกมาก อันนี้ต้องยอมรับเลยว่าถูกที่สุดในบรรดาแบต LiFePO4 ทั้งหมดครับ โดยเฉพาะขนาด 100Ah ของ Sinopoly
  • งานเป็นพลาสติค แต่ส่วนตัวผมคิดว่ามันก็ดูโอเคอยู่ครับ
  • เบาและเล็กกว่าพวกแบต deep cycle เยอะครับ
  • หามือ 2 สภาพดีค่อนข้างง่าย เน้นซื้อจากร้านที่ไว้ใจได้ครับ (ถ้าเป็นมือ2 ก็ควรบอกลูกค้าตรงๆ)

 

ข้อเสีย

  • Terminal ค่อนข้างเล็ก ใช้น๊อตขนาด M6 การใช้กำลังไฟสูงๆอาจะทำให้เกิดความร้อน
  • ขนาดและน้ำหนักมากกว่าเทียบกับแบต Aluminum เคส
  • หามือ1 ยาก ร้านที่บอกว่ามือ1 ผมยังไม่ค่อยมั่นใจว่าเป็นมือ1 จริงหรือไม่ ซึ่งคาดว่าไม่จริง จึงขอไม่เอามาโพสนะ
  •  

 

สรุปความเห็นส่วนตัว 

ส่วนตัวผมใช้แบตของ Sinopoly ผมทดสอบแล้วความจุถือว่าใช้ได้ครับ แต่ดีไม่ดีขอดูยาวๆก่อนนะ

ช่วงนี้แบต Sinopoly ของค่อนข้างขาดตลาดนะครับ ยังไงลองดู CALB หรือดูพวกแบตอลูมิเนียมดูนะครับ

ข้อดี

  • ขนาดเล็กกว่าแบต Sinopoly พอสมควร พกพาสะดวก
  • หามือ1 ค่อนข้างง่าย มีหลายขนาดให้เลือกตั้งแต่ 30Ah – 280Ah
  • ราคาไม่แพงเทียบกับแบตลิเธียม NMC NCA แต่ยังถือว่าแพงกว่าพวกเคสพลาสติค

 

ข้อเสีย

  • ราคายังแพงกว่าแบตแบตเคสพลาสติค
  • ต้องเลือกแบตจากผู้ขายที่น่าเชื่อถือ เพราะแบตพวกนี้มีเอามาย้อมแมวค่อนข้างเยอะครับ

 

สรุปความเห็นส่วนตัว 

ผมลองซื้อแบตยี่ห้อ EVE มาทดสอบอยู่นะครับ ถ้าคลิปเสร็จเมื่อไหร่จะมาอัพเดทให้ฟัง

ผมเคยซื้อของร้านที่ขายแบต EVE นะ (ดูลิงค์ข้างๆ) ค่อนข้างประทับใจกับบริการหลายๆอย่างของร้าน ทางร้านก็ดูน่าเชื่อถือด้วย ก็เลยจะขอลองเอาแบตยี่ห้อนี้มาทดสอบให้ดูครับ

ข้อดี

  • CATL เป็นยี่ห้อแบตเตอรี่ที่มีชื่อเสียงมาก เป็นบริษัทแบตเตอรี่ที่ทำการผลิตให้รถยนต์ Tesla
  • ร้านที่นำเข้ามาในไทย ขายราคาค่อนข้างดี หากเทียบกับแบต EVE ค่อนข้างน่าใช้กว่า

ข้อเสีย

  • ร้านที่ผมซื้อมีสกรีนโลโก้ CATL เป็นแบตมือ1 แต่มีรอยรอบๆพอสมควร

สรุปความเห็นส่วนตัว 

เป็นแบตที่น่าใช้ครับ ไว้ผมจะทำ Capacity Test ให้ดูกันครับ

ข้อดี

  • ตัวนี้สำหรับแบตเตอรี่ ลิเธียมฟอสเฟต LiFePO4 เท่านั้น
  • เป็นยี่ห้อที่ดัง และมีการใช้ทั่วโลก เนื่องจากราคาถูกมากหากเทียบกับ BMS สมัยก่อน หรือเทียบกับยี่ห้ออื่นๆ
  • มีฟังก์ชั่นที่จำเป็นค่อนข้างครบถ้วน เช่น ตัดวงจรเมื่อแบตทั้งหมดหรือเซลล์ใดเซลล์นึงใกล้หมด, charge หรือ discharge ที่กระแสสูงจนเกินไป
  • หน้าตาสวยงาม

 

ข้อเสีย

  • ไม่มี low-temperature disconnect หรือตัดการชาร์จเมื่ออุณหภูมิต่ำกว่า 0 องศา เพื่อป้องกันการเสียหาย (ไม่แน่ใจว่ารุ่นใหม่จะมีหรือยังนะครับ)

 

สรุปความเห็นส่วนตัว 

ผมคิดว่า Daly BMS เป็น BMS ที่ราคาเอื้อมถึง และใช้งานได้จริง รวมถึงใช้งานง่าย หน้าตาสวยงาม มีวิธีการติดตั้งมาให้ครบถ้วน ติดตั้งง่าย ผมใช้แต่ยี่ห้อนี้ครับ ส่วนยี่ห้ออื่นก็มีนะ แต่ราคาจะสูง และยังหายากในไทยด้วย เลยไม่ได้เอามาโพสให้ครับ

หากผมใช้ยี่ห้ออื่นแล้วใช้ดีผมจะมาโพสให้อีกทีนะครับ

ทั่วไป

  • มี 2 ความหนาให้เลือกครับ 1.5mm กับ 3mm ที่ผมใช้อยู่คือ 1.5mm ผิวจะเรียบกว่าเอามาแล้วใช้ได้เลย
  • ส่วน 3 mm ผิวจะหยาบหน่อย แต่คุณภาพดีครับ แนะนำเอาไปขัดกระดาษทรายละเอียด แล้วเช็ดแอลกอฮอล์ครับ
  • ส่วนตัวใช้แบบ 1.5mm แต่ถ้าเปลี่ยนได้จะเปลี่ยนเป็น 3mm
  • แนะนำให้วัดระยะจากแบตของเราจริงๆ เพราะบางทีแบตมีบวมด้วยอาจจะต้องเลือกบัสบาร์ที่ยาวขึ้น
  • หรือจริงๆซื้อโดยวัดจากขนาดแบตในสเปคเลยก็ได้ ส่วนมากใส่ได้ แต่ถ้าอยากเผื่อก็ดูจากขนาด แล้ว + ไปซัก 5mm ช่องน๊อตของบัสบาร์จะมีระยะให้ขยับได้อยู่แล้วครับ

 

ความจำเป็น

  • ระดับความจำเป็น : สูง
  • ปกติผมจะซื้อเท่ากับจำนวนแบต ลบ 1 เช่น มีแบต 8 ก้อน ผมจะซื้อ 7 อัน
  • แต่ถ้าใครยังไม่มีเลยแนะนำซื้อมาเท่ากับ จำนวนแบต x2 แล้ว เช่น แบต 8 ก้อน ผมจะซื้อมา 16 อัน เอาไว้บาลานซ์แบต ดูวิธีการบาลานซ์แบตได้ที่ xxx

น๊อตใส่ขั้วแบตเตอรี่ LiFePO4

น๊อต M6 หัวหกเหลี่ยม
สั่งซื้อ น๊อต M6 สำหรับแบต Sinopoly ดูวีดีโอทดสอบ

ทั่วไป

  • ส่วนมากน๊อตที่ใช้กับแบตแต่ละรุ่นจะเป็นคนละขนาดกัน แต่สำหรับ Sinopoly ให้ใช้น๊อต M6 ความยาวไม่เกิน 12 mm ครับ
  • ส่วน Aluminum case แต่ละยี่ห้อผมไม่แน่ใจว่าใช้เหมือนกันหรือเปล่าครับ แต่ที่ผมใช้จะเป็นน๊อต M8 ครับ

 

ความจำเป็น

  • ระดับความจำเป็น : สูง

 

ทั่วไป

  • แหวนรองน๊อตเอาไปกรณี น๊อตที่เราซื้อมายาวเกิน Terminal แล้วทำให้ขั้วที่ต่อกับสายไฟไม่แน่น ให้ใช้น๊อตรองเอาครับ 
  • แต่ยังไงแนะนำให้ซื้อน๊อตให้พอดีจะดีกว่า
  • แนะนำให้ใส่แหวนสปริงอีกชั้นนึงนะตรงระหว่างหัวน้อตกับแหวนปกติป้องกันการคลายตัวของสกรูครับ

 

ความจำเป็น

  • ระดับความจำเป็น : สูง

 

แบตเตอรี่ลิเธียมฟอสเฟต คืออะไร?

มือใหม่หลายคนมีคำถามว่า แบตลิเธียมฟอสเฟต คืออะไร แล้วมันดียังไงทำไมคนถึงมีความนิยมใช้กันมากขึ้นในช่วงหลังๆมานี้ 

แบตลิเธียมฟอสเฟต คือ “แบตเตอรี่ลิเธียมชนิดหนึ่ง มีสูตรทางเคมีคือ LiFePO4 อ่านเต็มๆว่าลิเธียมไอออนฟอสเฟต” เป็นแบตเตอรี่ที่นิยมใช้ในพวก รถกอล์ฟ มอเตอร์ไซต์ไฟฟ้า รถบัสไฟฟ้า ปัจจุบันนิยมใช้ในงานโซล่าเซลล์ เพราะความปลอดภัยสูง และราคาไม่แพง

แบตเตอรี่ลิเธียมฟอสเฟต คืออะไร

ประเภทของแบตเตอรี่ที่ใช้ในระบบโซล่าเซลล์

ในระบบโซล่าเซลล์จะใช้แบตเตอรี่ 2 ประเภทหลักๆด้วยกัน คือ Lead-acid (แบตตะกั่ว) กับ Lithium (ลิเธียม) สำหรับแบตตะกั่วก็จะมีแยกไปอีกเป็น ignition กับ deep cycle ซึ่งแบตทีเราควรใช้ในระบบโซล่าเซลล์คือ deep cycle เนื่องจากแบตประเภท ignition คือแบตที่เราใช้ในการสตาร์ทรถยนต์ พวกนี้เอามาใช้กับโซล่าร์ไม่นานก็พังครับ

แบตเตอรี่ deep cycle

โดยส่วนตัวผมไม่ชอบแบต Lead-acid นะ เพราะ Depth of Discharge (DOD) มันแค่ 50% ถามว่ามันคืออะไรไว้ผมทำวีดีโออธิบายให้ฟังครับ แต่เอาง่ายๆคืออย่าง Lithium DOD มันอยู่ 90-100% ดังนั้นผมขอไม่พูดถึงแบตตะกั่วตรงนี้นะครับ

หากอยากเข้าใจคำว่า Depth of Discharge แบบชัดเจนแนะนำให้ไปฟังคลิปเกี่ยวกับ “แบตเตอรี่ลิเธียมไอออน คืออะไร พื้นฐานแบตเตอรี่ลิเธียม”

แต่ถ้าให้อธิบายให้พูดเป็นภาษาบ้านๆคือ ความจุแบตเตอรี่ที่ “สามารถใช้ได้” โดยไม่ทำให้แบตเตอรี่เสียเร็ว หรือพูดอีกแบบนึงคือ แบตเตอรี่ที่ความจุเท่ากัน แต่ Lead-acid จะใช้ได้แค่ 50% หากต้องการให้แบตมีอายุยาวนาน ตัวอย่างตามกราฟด้านล่าง ยิ่งเราใช้แบตต่อรอบลึกเท่าไหร่ (แกน X) จำนวนรอบที่สามารถใช้ได้ยิ่งลดลง (แกน Y) รูปภาพจาก Energymag

Depth of discharge

อีกนัยหนึ่งคือถ้าจะใช้พลังงานเท่ากันต้องซื้อ Lead-acid เกือบๆสองก้อน ในขณะที่ Lithium ใช้เพียงก้อนเดียว ที่น่าสนใจคือปัจจุบัน แบตเตอรี่อย่าง ลิเธียมฟอสเฟต ราคาพอๆกับ Lead-acid แล้วนะ ดังนั้นระยะยาวแบตลิเธียมราคาถูกกว่าแล้ว!

อีกเหตุผลส่วนตัวที่ไม่ชอบ Lead-acid คือมันจะมีการปล่อยก๊าซออกมาถึงแม้จะเป็นแบตเตอรี่ชนิดแห้งก็ตาม ซึ่งก๊าซนี้มีความเป็นกรด ดังนั้นเราต้องหาที่วางเฉพาะให้มันที่มีการไหลเวียนของอากาศดี

ถ้าเอาไปไว้ในบ้านหรือพื้นที่ๆมีการถ่ายเทอากาศต่ำจะไม่ค่อยดีเท่าไหร่ ยิ่งไปกว่านั้นเรายังต้องเลือกสายไฟประเภททนกรดด้วย ซึ่งหาได้ยากนะในไทย ต้องซื้อแบบเยอะๆถึงจะมีขาย

ทำไมแบตลิเธียมฟอสเฟต จึงได้รับความนิยม

แบตเตอรี่ลิเธียม (Lithium) ก็มีอีกหลายประเภทย่อยๆด้วยกัน ซึ่งในตลาดหลักๆที่ใช้กันก็มี NMC NCA LiFePO4 ในที่นี้ผมจะพูดถึงแต่ แบตลิเธียมฟอสเฟต (LiFePO4) อย่างเดียวนะ

เหตุผลเพราะว่า NMC กับ NCA สองตัวนี้ถูกสร้างมาเพื่อใช้ในรถยนต์ไฟฟ้าเนื่องจากมีความหนาแน่นของพลังงานต่อน้ำหนักและขนาดสูง เลยนิยมใช้บนรถยนต์ครับ แต่ราคาก็แพงเช่นกัน ซึ่งไม่ค่อยมีความจำเป็นต่อระบบโซล่าเซลล์เท่าไหร่

แบตเตอรี่ NMC NCA

ยิ่งไปกว่านั้นคือ ส่วนมาก NMC NCA มันจะเป็นแบตทรงกระบอก ขนาดก้อนมันเล็กหากจะใช้ก้อนใหญ่ต้องนำมาทำ Spot welding ซึ่งคนทั่วไปหากจะทำเองได้ค่อนข้างยากกว่า ต้องมีเครื่องมือ (จริงๆจะเลือกเป็น NMC NCA แบบก้อนสี่เหลี่ยมใหญ่ๆเหมือน LiFePO4 ก็ได้ แต่หายากหน่อย ไม่ค่อยนิยมกัน)

ที่สำคัญคือแบตเตอรี่ประเภท NMC NCA มีความปลอดภัยต่ำกว่าแบตเตอรี่ลิเธียมฟอสเฟต หากใครเคยเห็นข่าวรถยนต์ไฟฟ้าไฟไหม้ต่างๆ มักจะมาจากพวกแบตเตอรี่ NCA NMC เนี่ยแหละ

แต่ในทางกลับกันมีการทดสอบแบตลิเธียมฟอสเฟต โดยการกระแทก เผาไฟต่างๆนาๆ การจะทำให้เกิดการระเบิดนั้นยากมากๆสำหรับแบตเตอรี่ประเภทนี้ ส่วนมากจะแค่มีควันขาวๆออกมา

ส่วนแบตลิเธียมฟอสเฟต นี่เรียกว่าเหมาะสุดๆกับระบบโซล่าร์ ความหนาแน่นพลังงานไม่เท่า NMC NCA แต่เรียกว่าเพียงพอ และขนาดถือว่าไม่ใหญ่เลยนะ ปลอดภัย ราคาถูก เรียกว่าเพอร์เฟคสำหรับการใช้งานอย่างระบบโซล่าเซลล์

BMS ที่ใช้กับ LiFePO4

หากใครยังไม่รู้ว่า BMS คืออะไร ผมแนะนำให้ดู 2 คลิปนี้เป็นพื้นฐานสำหรับการประกอบแบตเตอรี่แพ็คนะครับ

อุปกรณ์อย่าง BMS ที่ใช้กับ LiFePO4 จะใช้คนละแบบกับ NMC NCA เวลาจะเลือกซื้อควรดูให้ดีเนื่องจาก Voltage มันต่างกัน อย่าง LiFePO4 1 เซลล์ จะมี Max voltage อยู่ที่ประมาน 3.6V Nominal voltage อยู่ที่ 3.2V และ Cut-off voltage อยู่ที่ 2.5V ซึ่งแตกต่างจากแบตประเภท NMC NCA ที่มี Max voltage อยู่ที่ 4.2V Nominal อยู่ที่ 3.6V

แต่ปกติ BMS ของแบตลิเธียมฟอสเฟตจะตัดที่ 2.8V เพื่อป้องกันความเสียหาย ทำให้ค่าการเซตติ้ง BMS ของแบตแต่ละประเภทต่างกันอย่างสิ้นเชิง ซึ่งไม่เกี่ยวเซลล์ใหญ่ หรือเซลล์เล็ก เกี่ยวแค่เรื่องเคมีล้วนๆ ดังนั้นเอามาใช้ด้วยกันไม่ได้

แบต LiFePO4 ก็จะมีแบ่งออกไปอีกเป็นเคสพลาสติค กับเคสอลูมิเนียม ในส่วนเคสพลาสติคจะมียี่ห้อ Sinopoly และ CALB ตามลิงค์ด้านบน หาซื้อได้ง่ายกว่า มีข้อดีคือ ราคาถูกกว่าพอสมควร แต่ข้อเสียคือขนาดใหญ่กว่า หนักกว่า และหาซื้อมือ1 แท้ๆ ยาก แต่ส่วนตัวคิดว่าไม่อะไรมากนะครับ ส่วนเคสอลูมิเนียมยังพอมีให้เห็นขายในไทย แต่ยังไม่มั่นใจว่าดีมั้ยนะครับ เด๋วอีกไม่นานผมจะสั่งมาทดสอบให้ดูแล้วจะเอามาเล่าสู่กันฟังครับ

สรุป

แบตเตอรี่ลิเธียมฟอสเฟต ก็คือแบตเตอรี่ลิเธียมชนิดหนึ่งครับ ซึ่งหากเทียบพลังงานต่อน้ำหนักและปริมาตรจะค่อนข้างต่ำ เหมาะกับงานที่พอจะมีพื้นที่ให้วางแบตเตอรี่มากหน่อย แต่ข้อดีคือ มีความปลอดภัยสูง ราคาค่อนข้างถูก และการประกอบเป็นแบตเตอรี่แพคค่อนข้างง่ายเหมาะสำหรับมือใหม่ครับ