หน่วยแบตเตอรี่ Wh และ Ah คืออะไร ในงานโซล่าเซลล์ off-grid

บทความนี้ผมจะอธิบายเรื่อง หน่วย Wh และ Ah ซึ่งเป็นหน่วยที่มือใหม่มักจะ งง มากที่สุดนะ เรามาดูกันดีกว่าว่าทั้ง Wh และ Ah คืออะไร

ทั้งสองหน่วยมีความหมายคล้ายกัน แต่ในการใช้งานต่างกัน หากเทียบกับน้ำที่เราคุ้นเคยกันแล้วทั้งสองหน่วยหมายถึง ปริมาณน้ำเช่นเดียวกัน การใช้หน่วยสองหน่วยนี้แตกต่างกันอย่างไรผมจะอธิบายให้ฟังครับ

สารบัญ

บทความต่อไปนี้ ผมสรุปมาจากคลิปด้านล่างครับ ใครขี้เกียจอ่านก็ฟังในคลิปเอานะ ใครอยากฟังใน Youtube ไปที่ “แบตเตอรี่ Wh และ Ah คืออะไรในงานโซล่าเซลล์ off-grid”

ถ้าใครคิดว่ามีประโยชน์ อยากสนับสนุน ฟังสาระดีๆ ช่วยกด Like กด Share กด Subscribe

“Energy for Dummies” ให้ผมด้วยนะ

Wh และ Ah คืออะไร

Wh คือ W x hours ส่วน Ah ก็คือ Amp x hours เช่นเดียวกัน ซึ่งมันก็คือหน่วยวัดปริมาณไฟที่เราใช้นั่นเอง เช่น เราใช้ไฟกระแส 5 Amp เป็นเวลา 10 ชั่วโมง ก็คือเราใช้ไฟฟ้าทั้งหมด 5 Amp x 10 hours = 50Ah นั่นเองครับ แต่เราจะใช้ Ah กับแบตเตอรี่มากกว่า

ตัวอย่างเช่น เราต้องการแบตเตอรี่ 1 ชุดที่สามารถจ่ายไฟให้แอร์ขนาด 600W เป็นระยะเวลา 5 ชั่วโมง จะได้ว่าต้องใช้ไฟฟ้าทั้งหมด 600W x 5 hours = 3,000Wh แต่เราอาจจะเอาเลขนี้มาใช้ทันทีไม่ได้นะ ต้องมีขั้นตอนเพิ่มอีกเล็กน้อย ถ้าใครอยากรู้ว่าทำยังไงโดยละเอียดให้ไปดูที่ “ขั้นตอนการคำนวณ ออกแบบระบบโซล่าเซลล์ off-grid”

แต่เอาเป็นว่าเราใช้เลขนี้ก่อน ก็คือเราต้องใช้แบตเตอรี่ขนาด 3,000Wh ซึ่งโดยปกติเราไม่ค่อยได้ยินคนพูดว่าต้องการซื้อแบต 3,000Wh ทำไมกัน?

สาเหตุก็เพราะเค้าจะไม่ค่อยใช้หน่วย Wh กันสำหรับแบตเตอรี่ เค้ามักจะใช้หน่วย Ah แทน เช่นขอซื้อแบตเตอรี่ 125Ah 8 ก้อน แบบนี้มากกว่า

พอเราเอา 8 ก้อนนี้มาต่ออนุกรมกัน ก็จะเรียกแบตเตอรี่แพคขนาด 8S 125Ah ถ้าเอามาต่อขนาน เราก็จะเรียกแบตเตอรี่แพคนี้ว่าแบตเตอรี่ 1S 1,000 Ah ซึ่งทั้งสองอย่างมันก็คือแบตเตอรี่ที่มีความจุประมาณ 3,000Wh นั่นแหละ

แบตเตอรี่ 125Ah 8 ก้อน ต่ออนุกรมกันเรียกว่า แบตเตอรี่ 8S 125Ah หากต่อขนานกันทั้งหมดจะเรียกว่า 1S 1,000Ah

การคำนวณหา Ah จาก Wh

มาดูตัวอย่างจริงกันดีกว่า เช่นเราต้องใช้แบตเตอรี่ 3,000Wh ในขณะที่เราใช้ระบบ 24V ดังนั้นหากเรียกเป็น Ah เราจะเอา 3000Wh / 24V = 125Ah ซึ่งหมายความว่าเราใช้แบตลิเธียมฟอสเฟตขนาด 125Ah ต่ออนุกรมกัน 8 ก้อน (ก้อนละ 3.2V x 8 = 25.6V) เราจะเรียกมันว่าแบตเตอรี่ 8S 125Ah เราก็ซื้อแบตเตอรี่ 125Ah มา 8 ก้อนเท่านั้น

แบตเตอรี่ 3,000Wh ระบบ 24V = 3,000Wh/24V = 125Ah ทั้งหมด 8 ก้อน

ทำไมต้องใช้ Ah

จากด้านบนถือว่าเพียงพอต่อการใช้งานจริงแล้วนะครับ แต่หากสงสัยว่าทำไมเค้าไม่เรียกเป็น Wh ทำไมเค้าต้องใช้เป็น Ah ผมจะอธิบายให้ต่อจากนี้นะ ถ้าใครไม่ได้สนใจก็จำวิธีด้านบนแล้วข้ามไปได้เลยนะ

กลับมาว่าทำไมเราต้องใช้ Ah สาเหตุเนื่องจากว่า ปกติแบตเตอรี่มันจะมีสเปคที่แตกต่างกัน อย่างเช่น แบตก้อนนี้สามารถดึงไฟได้ 2C

ทีนี้คำถามต่อมาคือตัว C คืออะไรหละ C ในความหมายตรงนี้คือ กระแสไฟที่ใช้แล้วทำให้แบตก้อนนั้นๆหมดภายใน 1 ชั่วโมง ผมขออธิบายด้วยตัวอย่างน่าจะเข้าใจง่ายกว่านะ

แบตเตอรี่มักบอกสเป็คเป็น Max discharge rate 2C, Max charge rate 0.33C

ตัวอย่างของการใช้ค่า C rate เช่น แบตของเรา 8S 125Ah ตัว C ของแบตเตอรี่ทั้งชุดนี้จะเป็น 125A ก็คือหากเราใช้ไฟฟ้าด้วยกระแส 125A แบตเตอรี่ชุดนี้จะหมดภายใน 1 ชั่วโมง

ดังนั้น สเปคแบตมันบอกว่าเราสามารถดึงไฟออกมาได้ในอัตรา 2C ความหมายคือ เราสามารถดึงไฟออกมาจากแบตเตอรี่ก้อนนี้ได้ 125A x 2 = 250A โดยไม่ทำให้แบตเตอรี่เสียหายนั่นเอง

แบตของเรา 125Ah ค่า C จะเท่ากับ 125A ดังนั้นหากสเป็คแบตเตอรี่ 2C แบตของเราจะสามารถใช้ด้วยกระแส 250A โดยไม่เป็นอันตรายต่อแบตเตอรี่

หากเราประมาณขนาดระบบได้อย่างเหมาะสม เลือกใช้แรงดันที่เหมาะสมกับขนาดการใช้งาน และ กะขนาด inverter อย่างถูกต้องตามบทถัดไป โดยมากกระแสที่เราดึงจากแบตเตอรี่มักจะไม่ค่อยเกิน สเปคของแบตเตอรี่อยู่แล้วนะ

ผมเข้าใจว่าหลายคนก็อาจจะยังกังวลอยู่ แต่ก็ไม่อยากมานั่งวุ่นวายในการประมาณขนาดระบบให้ยุ่งยาก เราก็เพียงแค่ใช้แบต 8S 125Ah ตามที่คำนวณได้นั่นแหละ แต่เราแค่ใส่ฟิวส์เพิ่มเข้าไปเท่านั้นเอง

โดยปกติสายไฟที่เราใช้กับแบตเนี่ยแหละ จะทนกระแสได้น้อยกว่าสเปคแบตเตอรี่ ดังนั้นหากเราใส่ฟิวส์ ด้วยขนาดที่ถูกต้อง เรื่องอื่นก็ไม่ต้องกังวล

สรุป

จากบทความทั้งหมดเรา เราพอจะทราบว่า Ah คืออะไร ซึ่งหากพูดง่ายๆ Ah ก็เหมือน Wh แต่เรามักใช้ Ah กับแบตเตอรี่เพื่อที่เราจะดูกำลังไฟสูงสุดที่เราดึงได้นั่นเอง

เราแค่หาขนาดแบตเตอรี่ Ah ที่เราต้องใช้ และจำนวนแบตเตอรี่ เท่านี้ก็ถือว่าเพียงพอ ทีเหลือก็ให้เราคำนวณขนาดฟิวส์ที่ใส่ในระบบให้ถูกต้องเท่านั้นครับ

ถ้าใครคิดว่ามีประโยชน์ อยากสนับสนุน ฟังสาระดีๆ ช่วยกด Like กด Share กด Subscribe

 “Energy for Dummies” ให้ผมด้วยนะ